Khi lần đầu đến Mỹ định cư (thường là với tư cách thường trú nhân - Lawful Permanent Resident, hay còn gọi là chủ thẻ xanh/Green Card), bạn cần nắm rõ các quyền lợi, nghĩa vụ và một số luật lệ quan trọng để tránh vi phạm và duy trì tình trạng cư trú hợp pháp.
Thông tin chính thức chủ yếu dựa trên hướng dẫn từ USCIS (Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ), đặc biệt trong tài liệu "Welcome to the United States: A Guide for New Immigrants".
Quyền lợi cơ bản của thường trú nhân (Green Card holder)
Bạn có quyền:
- Sống vĩnh viễn tại bất kỳ nơi nào ở Mỹ (miễn không vi phạm luật di trú).
- Làm việc hợp pháp tại Mỹ (hầu hết các công việc, trừ một số vị trí yêu cầu quốc tịch Mỹ vì lý do an ninh).
- Sở hữu tài sản (nhà cửa, xe cộ, v.v.).
- Học tại trường công lập miễn phí (từ mẫu giáo đến lớp 12), và con cái bạn được hưởng quyền này.
- Xin bằng lái xe ở bang bạn cư trú.
- Tham gia một số nhánh lực lượng vũ trang Mỹ.
- Nhận một số phúc lợi xã hội nếu đủ điều kiện (Social Security, Medicare, v.v.).
- Bảo lãnh vợ/chồng và con chưa kết hôn dưới 21 tuổi sang Mỹ (theo diện đoàn tụ gia đình).
- Ra vào Mỹ (nhưng cần tuân thủ quy định về thời gian vắng mặt để tránh bị coi là bỏ cư trú).
.jpg)
Visa chương trình EB-3 là visa lao động định cư ( EW3), làm việc cho công ty tại Mỹ. Loại Visa này được cấp thẻ xanh 10 năm. Vợ hoặc chồng đương đơn và tất cả các con dưới 21 tuổi đều được đi qua Mỹ với đương đơn theo diện này, và được cấp thẻ xanh như nhau. Xem thêm: VISA định cư Mỹ EB-3 Liên hệ tư vấn: 0765209679
Nghĩa vụ và quy định quan trọng nhất cần tuân thủ
Đây là những điều bắt buộc mà USCIS nhấn mạnh, nếu vi phạm có thể dẫn đến mất thẻ xanh hoặc bị trục xuất:
- Tuân thủ mọi luật pháp liên bang, tiểu bang và địa phương Mỹ rất nghiêm khắc với tội phạm. Bất kỳ vi phạm hình sự nào (dù nhỏ như lái xe say rượu, hay nghiêm trọng hơn) cũng có thể dẫn đến hậu quả di trú nghiêm trọng, bao gồm bị trục xuất. Đặc biệt tránh các tội liên quan đến ma túy, bạo lực gia đình, gian lận, v.v.
- Nộp thuế thu nhập hàng năm Bạn phải khai thuế liên bang (với IRS) và thuế tiểu bang (nếu áp dụng) trên toàn bộ thu nhập toàn cầu. Hạn nộp thường là ngày 15/4 hàng năm. Là thường trú nhân, bạn được coi là "resident alien" về thuế và phải báo cáo thu nhập từ mọi nguồn.
- Đăng ký Selective Service (dành cho nam từ 18-26 tuổi) Nam giới phải đăng ký nghĩa vụ quân sự (dù Mỹ hiện không có nghĩa vụ quân sự bắt buộc). Đăng ký online tại sss.gov hoặc qua bưu điện.
- Luôn mang theo thẻ xanh (Green Card) Nếu bạn từ 18 tuổi trở lên, phải luôn mang theo thẻ xanh (Permanent Resident Card) làm giấy tờ chứng minh tình trạng di trú. Nếu bị yêu cầu bởi cảnh sát hoặc nhân viên di trú, bạn phải xuất trình.
- Báo thay đổi địa chỉ trong vòng 10 ngày Mỗi khi chuyển nhà, phải thông báo cho USCIS qua form online (miễn phí) tại uscis.gov/addresschange hoặc gửi thư. Không báo có thể dẫn đến vấn đề lớn.
- Duy trì tình trạng thường trú
- Không bỏ rơi Mỹ (abandon residence): Tránh vắng mặt quá lâu (thường trên 6 tháng - 1 năm mà không có lý do chính đáng hoặc Re-entry Permit). Nếu vắng mặt quá 1 năm, có nguy cơ bị coi là từ bỏ thẻ xanh.
- Không vi phạm điều kiện thẻ xanh (nếu là thẻ có điều kiện, ví dụ hôn nhân dưới 2 năm, phải nộp đơn gỡ điều kiện).
- Các luật bảo vệ quyền lợi Bạn được bảo vệ bởi các luật chống phân biệt đối xử: Civil Rights Act (chống phân biệt chủng tộc, tôn giáo, nguồn gốc quốc gia, giới tính), Americans with Disabilities Act (người khuyết tật), v.v. Nếu bị phân biệt đối xử trong việc làm, nhà ở, bạn có quyền khiếu nại.
Một số lưu ý thực tế khác cho người mới
- Bằng lái xe và luật giao thông: Mỗi bang có quy định riêng, nhưng hầu hết yêu cầu thi lý thuyết + thực hành. Không lái xe khi say rượu hoặc không có bằng là vi phạm nghiêm trọng.
- Bảo hiểm y tế: Không bắt buộc toàn quốc (sau khi Affordable Care Act thay đổi), nhưng nhiều bang khuyến khích hoặc yêu cầu mua bảo hiểm.
- Quyền hiến pháp: Dù không phải công dân, bạn vẫn có quyền im lặng khi bị cảnh sát hỏi, quyền có luật sư, quyền không bị khám xét vô cớ (theo ACLU và hiến pháp Mỹ).
- Tránh các hành vi rủi ro: Không đánh bạc bất hợp pháp, không hút thuốc nơi cấm, không bạo hành trẻ em/gia đình (luật Mỹ rất nghiêm), không trốn thuế hoặc làm việc "chui".
Tài liệu chính thức tốt nhất là "Welcome to the United States: A Guide for New Immigrants" (M-618) của USCIS – tải miễn phí tại uscis.gov (có bản tiếng Việt). Ngoài ra, kiểm tra uscis.gov/green-card và irs.gov cho thông tin thuế.
